Elektrikli araç sayısı Manisa’da da hızla arttı ve bizim telefonlarımıza yansıması şöyle oldu: gelen çağrıların bir kısmı artık “aracım elektrikli, çekiciye verilir mi?” sorusuyla başlıyor. Kısa cevabı baştan verelim — verilir, ama içten yanmalı bir araçla aynı şekilde değil. Elektrikli araçta dört tekerleğin de yerden kesilmesi zorunludur. Halatla, askıyla ya da iki tekerleği asfaltta bırakarak çekmek aracın en pahalı parçasına zarar verir. Bu yazıda nedenini, sahada nasıl çalıştığımızı ve bizi ararken bize hangi bilgileri vermenizin işinizi hızlandıracağını anlattık.
Neden iki tekerlek yerde çekilmiyor?
İçten yanmalı bir araçta motor ile tekerlek arasında debriyaj ve boş vites vardır; şanzımanı boşa alıp arka tekerleği havaya kaldırdığınızda ön tekerlekler serbestçe döner. Elektrikli araçta böyle bir ayırma yoktur. Elektrik motoru sabit oranlı bir redüktörle doğrudan tekerleğe bağlıdır ve arada devreyi kesen bir kavrama bulunmaz.
Bunun sonucu şudur: aracı çekerken dönen tekerlek, motoru döndürür; dönen motor da jeneratöre dönüşür. Araç kapalıyken bile bu böyledir. Üretilen akım invertöre ve yüksek gerilim devresine geri basar. Rejeneratif frenlemede aracın normalde kontrol ettiği bu süreç, çekme sırasında kontrolsüz çalışır. Uzun mesafede motor sargısı ve güç elektroniği ısınır; hasar tek bir parçayla da sınırlı kalmaz, çoğu markada motor ve invertör birlikte değişir. Bir de redüktör yağlaması meselesi var: bazı modellerde yağ pompası araç çalışırken devrededir, çekilirken dönen dişliler kuru çalışır.
Kısacası mesele “dikkatli çekersek olur” meselesi değil, aracın mimarisiyle ilgili. Tesla, Renault, Hyundai, Volkswagen, BYD — kullanım kılavuzlarının hepsinde aynı cümle geçer: araç yalnızca tüm tekerlekleri yerden kesilerek taşınabilir.
Doğru yöntem: kayar kasa platform
Bu yüzden elektrikli araçlarda kayar kasa (yatık platform) çekici standarttır, tercih değil. Platform arkadan eğilip yere iner, araç tamamen platforma alınır, dört tekerlek de asfaltla teması keser. Yol boyunca motorun dönmesi söz konusu olmaz.
Platformun ikinci faydası alçak kaporta. Elektrikli araçların akü paketi tabanda, yani zemin yüksekliği düşük ve alt takım düz bir kapakla kapalıdır. Yüksek açılı bir rampaya sürmek ya da rastgele bir noktadan halat bağlamak bu kapağa zarar verir. Platform yere indiği için giriş açısı düşer, tampon ve marşpiyel sürtmez.
Bağlama noktaları da ayrı bir konu. Elektrikli araçta akü paketi taşıyıcı gövdenin parçasıdır; alttan gelişigüzel bir yere kanca atmak akü kasasını zorlar. Biz yalnızca üreticinin belirlediği çekme kancası yuvasını ve şase bağlantı noktalarını kullanıyoruz, tekerlek üstünden kayışla bağlıyoruz.
Aparat tam burada devreye giriyor
“Aracı platforma alalım” demek kolay; araç yürümüyorsa iş orada başlıyor. Elektrikli araçlarda en sık karşılaştığımız durum bu:
- 12V akü bitmiş. Elektrikli araçta büyük sürüş aküsünün yanında küçük bir 12 voltluk akü daha vardır; kapılar, ekran ve elektronik el freni ondan beslenir. O bitince araç ölü kalır — kapı bile açılmaz, el freni de çözülmez.
- Elektronik el freni açılmıyor. Çoğu modelde bir “transport / çekme modu” vardır ama onu etkinleştirmek için aracın uyanması gerekir. Güç yoksa fren kilitli kalır.
- Kaza sonrası tekerlek dönmüyor. Çarpma sonrası jant, rotil veya fren bozulmuşsa tekerlek zaten serbest değildir.
Üçünde de sonuç aynı: araç itilmiyor, çekilmiyor, vinç halatıyla platforma alınamıyor. İşte aparat bunun için var. Aparat, dönmeyen tekerleğin altına giren kızak setidir; tekerleği kaldırıp aracı kayar hale getirir. Aparatı takıp aracı platforma çekiyoruz — tekerlek hiç dönmeden. Elektrikli aracın “aparatlı çekim” ile anılmasının sebebi de bu: aparat, dört tekerleği de yerden kesme kuralını uygulanabilir kılan parçadır.
Burada bir noktanın altını çizelim, çünkü sık karıştırılıyor: aparat tek başına bir çekme yöntemi değildir, platforma almanın yardımcısıdır. Aracı aparat üzerinde yolda kilometrelerce sürüklemek de doğru değildir. Doğru kurulum kayar kasa + gerektiğinde aparat, ve zorlu çıkarmalarda bunlara vinç eklenmesidir.
Kaza sonrası: yüksek gerilim ve akü paketi
Elektrikli araçta kurtarmanın kendine özgü bir güvenlik tarafı da var; bunu müşterilerimize de anlatıyoruz:
- Araçtaki turuncu kablolar yüksek gerilim hattıdır. Kaza yerinde hiç kimse bu kablolara dokunmamalı, kesinlikle kesilmemelidir.
- Akü paketi darbe aldıysa hasar hemen görünmeyebilir. Hücre içindeki bozulma saatler, hatta günler sonra ısınmaya dönüşebilir — buna termal kaçak deniyor. Bu yüzden darbe almış bir elektrikli aracı kapalı otoparka, bina altına ya da başka araçların arasına bırakmıyoruz; açık alanda ve yapılardan uzakta karantinaya alıyoruz.
- Yanık kokusu, tıslama sesi ya da alt taraftan duman geliyorsa bu bilgiyi telefonda mutlaka verin. Yaklaşım şeklimiz tamamen değişir.
Bunlar korkutmak için değil, aracın nereye bırakılacağına doğru karar vermek için önemli. Yanmış bitmiş bir senaryodan bahsetmiyoruz; sadece elektrikli araçta “aracı çektik, otoparka koyduk” demek yeterli değil.
Şarjı bitince ne oluyor?
Yakıtı biten araca bidonla benzin götürebilirsiniz, elektrikli araçta bunun karşılığı yok. Yol kenarında pratik bir mobil şarj çözümü Türkiye’de henüz yaygın değil. Bizim yaptığımız iş şu: aracı kayar kasayla alıp en yakın DC hızlı şarj istasyonuna ya da sizin söylediğiniz adrese bırakmak. Manisa merkez, Turgutlu, Salihli ve Akhisar hattında istasyon sayısı son yıllarda arttı, çoğu durumda taşıma mesafesi kısa oluyor.
Bir uyarı: şarj göstergesi sıfırlandıktan sonra araç bir süre daha “sürünme” moduyla gidebiliyor. O mesafeyi zorlayıp trafiğin ortasında kalmak yerine, emniyet şeridine ya da güvenli bir cebe çekip aramak her zaman daha iyi sonuç veriyor.
Bizi ararken şu beş şeyi söyleyin
Telefonda bunları alırsak doğru aracı ve doğru ekipmanı ilk seferde yollarız, siz de beklemezsiniz:
- Marka ve model — akü yerleşimi ve çekme kancası noktası markaya göre değişiyor.
- Tekerlekler dönüyor mu? Araç ileri geri itilebiliyor mu, yoksa kilitli mi? Cevap “kilitli” ise aparatla geliyoruz.
- Araç nerede? Yol kenarı mı, kapalı otoparkın kaçıncı katı mı, dar sokak mı, şarampol mü? Kapalı otoparkta tavan yüksekliği ve rampa eğimi belirleyici oluyor.
- Hasar var mı, akü paketi darbe aldı mı? Altına vurma, bariyere sürtme, su basması dahil.
- Nereye götürülecek? Servis, şarj istasyonu, ev adresi — mesafeyi bilirsek ücreti daha yola çıkmadan net söyleriz.
Sık yapılan üç hata
Halat bağlayıp başka araçla çekmek. Elektrikli araçta bunun bedeli ağır. “Şuraya kadar” diye başlayan çekmeler en pahalı hasarı üretiyor.
Vitesi boşa almaya çalışmak. Elektrikli araçta klasik anlamda boş vites yoktur. Ekrandaki “N” konumu bile araç uyanıkken ve fren basılıyken çalışır; ölü araçta işe yaramaz.
12V aküyü takviye edip sorunu bitmiş saymak. Takviye çoğu zaman el frenini çözer ve aracı yürütür, bu iyi. Ama 12V akü kendi kendine bitmez — genelde altta yatan bir sorun vardır. Aracı servise götürmeden yola devam etmek çoğu kez ikinci bir çağrıyla sonuçlanıyor.
Manisa ve çevresinde elektrikli araç çekici
Manisa merkez ve 17 ilçede 7/24 elektrikli araç kurtarma ve taşıma yapıyoruz; şehirlerarası nakilde ise il sınırımız yok — aracınızı Türkiye’nin hangi iline olursa olsun taşıyoruz. Kayar kasa platform, aparat ve vinç bir arada; kapalı otopark çıkarmalarında da, uzun mesafe nakilde de aynı ekip geliyor. Ücreti yola çıkmadan söylüyoruz — aracın markasını, yerini ve durumunu paylaşmanız yeterli.
Elektrikli aracınızla yolda kaldıysanız ya da servise nakil gerekiyorsa telefonu açın; gece ya da bayram fark etmez.
Sık sorulanlar
Elektrikli aracı iki tekerleği yerde kısa mesafe çeksek olmaz mı?
Olmaz. Mesafenin kısalığı sorunu ortadan kaldırmıyor; tekerlek döndüğü sürece motor akım üretiyor. Üreticilerin kullanım kılavuzlarında da mesafe istisnası yoktur — dört tekerlek yerden kesilecek der.
Aracın şarjı bitti, mobil şarj hizmetiniz var mı?
Yok. Şarjı biten aracı en yakın hızlı şarj istasyonuna ya da istediğiniz adrese kayar kasayla taşıyoruz. Manisa'da DC istasyon sayısı arttı, çoğu durumda mesafe kısa oluyor.
Kapalı otoparkın alt katındayım, aracım hiç hareket etmiyor. Çıkarabilir misiniz?
Genelde evet. Tekerlekler dönmüyorsa aparat takıp aracı kaydırarak rampaya çıkarıyoruz. Aramadan önce kat yüksekliğini ve rampa durumunu söylerseniz doğru aracı yollarız.
Kaza yaptım, akü paketi darbe almış olabilir. Ne yapmalıyım?
Araçtan uzaklaşın ve turuncu kablolara kesinlikle dokunmayın. Bize akü paketinin darbe alıp almadığını, yanık kokusu veya tıslama olup olmadığını mutlaka söyleyin — aracı kapalı otoparka değil, açık ve yapılardan uzak bir alana bırakırız.